การหากลุ่มดาวอื่นๆจากกลุ่มดาวนายพราน

               กลุ่มดาวนายพราน (Orion) เป็นกลุ่มดาวที่สังเกต และจดจำได้ง่าย ปรากฏให้เห็นได้ตลอดหน้าหนาว ซึ่งในหน้าหนาว จะมีดาวฤกษ์สุกสว่างหลายดวง ได้แก่ ดาวซิรีอุส (Sirius - เป็นดาวฤกษ์ ที่สว่างเป็นอันดับที่ 1 บนท้องฟ้าตอนกลางคืน), ดาวคาเพลลา (Capella - อันดับ 6), ดาวไรเจล (Rigel - อันดับ 7),               ดาวโปรซิออน (Procyon - อันดับ 8), ดาวบีเทลจุส (Betelgeuse - อันดับ 10), ดาวตาวัว (Aldebaran - อันดับ 13) และดาวพอลลักซ์ (Pollux - อันดับ 17) ดังนั้น ในช่วงหน้าหนาว จึงเป็นช่วงที่ดีมาก สำหรับการดูดาว
      กลุ่มดาวนายพราน สามารถนำไปสู่การหากลุ่มดาว ในหน้าหนาว ได้หลายกลุ่มดาว ได้แก่  กลุ่มดาวสุนัขใหญ่ (Canis Major),   กลุ่มดาวสุนัขเล็ก (Canos Minor), กลุ่มดาววัว (Taurus),   กลุ่มดาวคนคู่ (Gemini) เป็นต้น


คำอธิบาย: ori-guide
กลุ่มดาวนายพราน ที่มา : www.pm.ac.th
              

การหาดาวซิรีอุส และกลุ่มดาวสุนัขใหญ่


คำอธิบาย: http://web1.dara.ac.th/daraastro/data/DooDaew/Constellation/Guide/find-cma.gif   

 

ดาวซิรีอุส และกลุ่มดาวสุนัขใหญ่ ที่มา : www.pm.ac.th   

ราสามารถหาดาวซิรีอุส (Sirius) และกลุ่มดาวสุนัขใหญ่ (Canis Major) ได้จากแนวที่ เข็มขัดของนายพราน (The Belt of Orion) ชี้ไปด้านล่าง ซึ่งจะไปตรงกับ ดาวซิรีอุส ซึ่งเป็นส่วนหนึ่ง ของกลุ่มดาวสุนัขใหญ่ นั่นเอง

การหาดาวตาวัว และกลุ่มดาววัว



ดาวตาวัว และกลุ่มดาววัว  ที่มา : www.pm.ac.th


      เราสามารถหาดาวตาวัว (Aldebaran) และกลุ่มดาววัว (Taurus) ได้จากแนวที่ เข็มขัดของนายพราน (The Belt of Orion) ชี้ไปด้านบน ซึ่งจะไปตรงกับ ดาวตาวัว ซึ่งเป็นส่วนหนึ่ง ของกลุ่มดาววัว นั่นเอง


การหาดาวโปรซิออน และกลุ่มดาวสุนัขเล็ก


ดาวโปรซิออน และกลุ่มดาวสุนัขเล็ก  ที่มา : www.pm.ac.th


           เราสามารถหากลุ่มดาวสุนัขเล็ก (Canis Minor) ได้จากแนวหัวไหล่ซ้าย ชี้ไปทางหัวไหล่ขวา ของนายพราน แล้วต่อไปยังดาว ในกลุ่มดาวสุนัขเล็ก ซึ่งมีดาวที่สว่างที่สุดของกลุ่มดาว คือดาวโปรซิออน (Procyon) นั่นเอง

การหาดาวคาสเตอร์ และกลุ่มดาวคนคู่


ดาวคาสเตอร์ และกลุ่มดาวคนคู่  ที่มา : www.pm.ac.th


     เราสามารถหาดาวคาสเตอร์ (Castor) และกลุ่มดาวคนคู่ (Gemini) ได้จากดาวดวงขวาสุด ของเข็มขัดนายพราน (The Belt of Orion) ชี้ไปด้านบน ผ่านดาวบีเทลจุส (Betelgeuse) ซึ่งเป็นหัวไหล่ขวา ของนายพราน ซึ่งจะไปตรงกับ ดาวคาสเตอร์ ซึ่งเป็นดาวฤกษ์ในระบบดาวคู่ และเป็นส่วนหนึ่ง ของกลุ่มดาวคนคู่ โดยอยู่ในตำแหน่งศีรษะหนึ่งของคนคู่ โดยที่อีกดวงหนึ่ง ที่อยู่ในตำแหน่งศีรษะของคนคู่เช่นกัน   คือ  ดาวพอลลักซ์ (Pollux)

2 .การหาตำแหน่งดาวเหนือ


โลกหมุนรอบตัวเองจากทิศตะวันตกไปยังทิศตะวันออก ทำให้เรามองเห็นดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ และกลุ่มดาวบนท้องฟ้า เคลื่อนที่จากทางตะวันออกไปยังทางตะวันตก ดาวเหนือเป็นดาวดวงเดียวที่ปรากฏอยู่กับที่ ไม่เคลื่อนที่ไปไหน อย่างไรก็ตามดาวเหนือมีความสว่างไม่มาก และอยู่สูงเหนือเส้นขอบฟ้าไม่มาก เมื่อมองดูที่ประเทศไทย


การเคลื่อนที่ของกลุ่มดาวรอบขั้วฟ้าเหนือ (หอดูดาวเกิดแก้ว)
ที่มา: http://www.lesa.biz/astronomy/celestial-sphere/constellations/north-star


จากภาพ เป็นผลจากการถ่ายภาพขั้วฟ้าเหนือ โดยเปิดหน้ากล้องเป็นระยะเวลานาน เมื่อเวลาเปลี่ยนไป โลกหมุนรอบตัวเอง ดาวบนท้องฟ้าเคลื่อนที่เป็นเส้นโค้ง โดยมีศูนย์กลางเป็นอยู่ที่ขั้วฟ้าเหนือ ดาวสว่างที่เป็นจุดอยู่ตรงกลางนั้นคือ “ดาวเหนือ” (Polaris) เราเรียกเส้นโค้งเหล่านี้ว่า “เส้นทางเดินของดาว” (Startrails)

การหาทิศเหนือจากทิศตะวันตก

หากไม่มีเข็มทิศ ให้จำตำแหน่งที่ดวงอาทิตย์หรือดวงจันทร์ตกลับขอบฟ้าไว้ว่า นั่นคือ “ทิศตะวันตก” (โดยประมาณ)
หากเราหันหน้าเข้าหาทิศตะวันตก ยกแขนขวาขึ้นขนานพื้น และเหยียดออกไปทางข้างลำตัว มือขวาจะชี้ไปยังทิศเหนือ จากนั้นเหยียดนิ้วโป้งลงพื้นไว้ที่เส้นขอบฟ้า เหยียดนิ้วชี้ ชี้ขึ้นข้างบน จะมองเห็นดาวเหนืออยู่บนปลายนิ้วชี้ ดาวเหนือเป็นดาวสีขาวมีความสว่างปานกลาง (ดาวเหนือจะอยู่สูงจากขอบฟ้าด้านทิศเหนือ เท่ากับ องศาละติจูดของผู้สังเกตการณ์ ตัวอย่างเช่น ถ้าผู้สังเกตการณ์อยู่ที่ กทม. หรือละติจูดที่ 13° เหนือ ดาวเหนือก็จะอยู่เหนือขอบฟ้าด้านทิศเหนือขึ้นมา13° เช่นกัน)
การหาดาวเหนือจากกลุ่มดาวหมีใหญ่



การหาดาวเหนือจากกลุ่มดาวหมีใหญ่
ที่มา: http://www.lesa.biz/astronomy/celestial-sphere/constellations/north-star
ภาพเคลื่อนไหว


บางครั้งเรามองหาดาวเหนือได้จากการดู "กลุ่มดาวหมีใหญ่" (Ursa major) หรือที่คนไทยเราเรียกว่า "กลุ่มดาวจระเข้" กลุ่มดาวนี้มีดาวสว่างเจ็ดดวง เรียงตัวเป็นรูปกระบวยตักน้ำ ดาวสองดวงแรกของกระบวยตักน้ำ จะชี้ไปยังดาวเหนือเสมอ ไม่ว่าทรงกลมท้องฟ้าจะหมุนไปอย่างไรก็ตาม ดาวเหนือจะอยู่ห่างออกไป 4 เท่าของระยะทางระหว่างดาวสองดวงแรกเสมอ ดังที่แสดงในภาพ

 

 

การหาดาวเหนือจากกลุ่มดาวค้างคาว

 


การขึ้น - ตก ของกลุ่มดาวรอบขั้วฟ้าเหนือ
ที่มา: http://www.lesa.biz/astronomy/celestial-sphere/constellations/north-star
ภาพเคลื่อนไหว

 

ในบางคืนกลุ่มดาวหมีใหญ่เพิ่งตกไป หรือยังไม่ขึ้นมา เราก็สามารถมองหาทิศเหนืออย่างคร่าว ๆ ได้โดยอาศัย “กลุ่มดาวค้างคาว”(Cassiopeia) กลุ่มดาวค้างคาวประกอบด้วย ดาวสว่าง 5 ดวง เรียงเป็นรูปตัว “M” หรือ “W” คว่ำ กลุ่มดาวค้างคาวจะอยู่ในทิศตรงข้ามกับกลุ่มดาวหมีใหญ่เสมอ
ดังนั้นขณะกลุ่มดาวหมีใหญ่กำลังตก กลุ่มดาวค้างคาวก็กำลังขึ้น และเมื่อกลุ่มดาวหมีใหญ่กำลังจะขึ้นกลุ่มดาวค้างคาวก็กำลังจะตก

 

การหาดาวเหนือจากกลุ่มดาวนายพราน

 



กลุ่มดาวนายพรานหันหัวเข้าหาดาวเหนือเสมอ
ที่มา: http://www.lesa.biz/astronomy/celestial-sphere/constellations/north-star
ภาพเคลื่อนไหว

 

ในบางครั้งเมฆเข้ามาบังท้องฟ้าทางด้านทิศเหนือ ทำให้เราไม่สามารถมองเห็นกลุ่มดาวหมีใหญ่ หรือ กลุ่มดาวค้างคาวได้เลย ในกรณีนี้เราอาจใช้ “กลุ่มดาวนายพราน” (Orion) ในการนำทางได้อย่างคร่าวๆ เพราะกลุ่มดาวนายพรานจะหันหัวเข้าหาดาวเหนือเสมอ นอกจากนั้นกลุ่มดาวนายพรานยังตั้งอยู่บนเส้นศูนย์สูตรฟ้า นั่นหมายความว่า กลุ่มดาวนายพรานจะขึ้น-ตก ในแนวทิศตะวันออก-ตะวันตก เสมอ

 

 

หน้าที่ 1 || 2 || 3 || 4 || 5 || 6


ผู้จัดทำ นางมาลินี ศิริจารี

Email : malinee@rajsima.ac.th